Kobiety z endometriozą mają 2-3 razy wyższe ryzyko spełniania kryteriów IBS. W innym badaniu retrospektywnym nawet połowa pacjentek z endometriozą miała rozpoznanie IBS. Z kolei według badań około 37% pacjentek z IBS miało rozpoznaną endometriozę.
Dlaczego IBS i endometrioza często współwystępują?
Silny związek epidemiologiczny sugeruje wspólne mechanizmy patogenetyczne.
- Badania genetyczne wykazały współwystępowanie czynników genetycznych.
- Oba schorzenia mogą wiązać się z podobnymi drogami biologicznymi, między innymi z zaburzeniami regulacji estrogenów i przewlekłym stanem zapalnym.
Wspólne tło obu schorzeń może obejmować:
- nadwrażliwość trzewną,
- stan zapalny,
- dysbiozę,
- czynniki hormonalne.
Dla endometriozy typowe jest nasilenie objawów podczas krwawienia miesiączkowego lub tuż przed nim.
Częste są także objawy związane z defekacją: ból podczas wypróżnienia, naglące parcie, uczucie niepełnego wypróżnienia oraz silne, kłujące bóle w odbycie.
Czy endometrioza często łączy się z problemami układu pokarmowego?
Objawy ze strony przewodu pokarmowego występują nawet u 90% pacjentek z endometriozą, mimo że tylko 5-15% ma zmiany endometrialne zlokalizowane w ścianie jelita. Uważa się, że może to wynikać z działania mediatorów zapalnych uwalnianych z ognisk endometriozy w jamie brzusznej, które wpływają również na unerwienie jelit i ich motorykę.
Diagnostyka endometriozy w badaniach endoskopowych
Endometrioza rzadko obejmuje błonę śluzową jelita. Zmiany najczęściej lokalizują się na otrzewnej oraz w warstwie surowiczej i mięśniowej jelita. Przebicie się zmian przez ścianę jelita do jego światła jest rzadkie i może wtedy powodować krwawienie. Zazwyczaj jelito w kolonoskopii wygląda prawidłowo. Wskazania do kolonoskopii u pacjentek z IBS lub endometriozą są podobne i obejmują między innymi objawy sugerujące nieswoiste choroby zapalne jelit: krwiste biegunki z bólami brzucha, niezamierzoną utratę masy ciała czy nocne biegunki. Kolonoskopia nie powinna być pierwszym badaniem w diagnostyce endometriozy ani IBS, ale endometrioza nie jest przeciwwskazaniem do jej wykonania. U pacjentek z zespołami bólowymi warto rozważyć badanie w znieczuleniu, aby zwiększyć komfort. Dostępne dane nie wskazują, by sama endometrioza zwiększała ryzyko powikłań podczas badań endoskopowych.
Zrosty spowodowane endometriozą mogą wpływać na pracę jelita grubego i prowadzić do bólu brzucha, wzdęć lub objawów podniedrożności, takich jak okresowe zatrzymanie gazów. Mogą też zmieniać anatomię jelita, powodując jego zagięcia lub zwężenia. Głęboko naciekająca endometrioza może obejmować mięśniówkę jelita, prowadzić do włóknienia, stanu zapalnego, zwężenia światła i zaburzeń motoryki. Może również oddziaływać na sploty nerwowe jelita, co sprzyja zaparciom i bólowi. Ostra niedrożność występuje rzadko. Trzeba także pamiętać, że operacje endometriozy same mogą zwiększać ryzyko powstawania zrostów.
Najczęstsze pytania
Czy IBS i endometrioza mogą występować jednocześnie?
Tak. Badania opisane w artykule wskazują, że oba problemy często współwystępują. Podobne objawy nie oznaczają jednak, że jedno rozpoznanie automatycznie wyklucza drugie.
Czy prawidłowa kolonoskopia wyklucza endometriozę jelitową?
Nie. Ogniska endometriozy najczęściej znajdują się na zewnętrznych warstwach jelita lub w jego mięśniówce, a nie w błonie śluzowej oglądanej podczas kolonoskopii. Z tego powodu jelito w badaniu endoskopowym może wyglądać prawidłowo.
Jakie objawy mogą bardziej sugerować endometriozę niż samo IBS?
Ważnym sygnałem jest wyraźny związek dolegliwości z cyklem miesiączkowym. Uwagę zwracają także bolesne miesiączki, ból podczas wypróżniania, kłujący ból odbytu oraz przewlekły ból miednicy. Rozpoznanie wymaga odpowiedniej oceny ginekologicznej.
